Het belang van Iran voor de overlevingskansen van een nieuwe wereldorde
Het is óf wereldwijde revolutie óf een Derde Wereldoorlog
Media Mondo, Door: Hamed Pasandideh, 3 september 2026
Het lijkt erop dat de imperialistische machten hoopten dat als ze het Iraanse leiderschap zouden uitschakelen, de Iraanse bevolking in opstand zou komen, waarna een regimechange zou kunnen plaatsvinden. Ook lijkt de verwachting te zijn geweest dat het Iraanse leger binnen enkele dagen zou capituleren. Maar Iran sloeg harder terug dan gedacht, met een reeks van raket- en droneaanvallen op Israël. Daarnaast werden ook diverse Amerikaanse basissen in Bahrein, Kuweit en Jordanië geraakt. Vervolgens ging de Iraanse Revolutionaire Garde over tot het sluiten van de Straat van Hormuz, waardoor de wereldeconomie, en met name de oliehandel, ernstig werd ontwricht.
De vraag is hoe we de positie van Iran moeten zien in de grotere geopolitieke context. Wordt het land terecht in het rijtje geplaatst van landen als Irak, Libië en Afghanistan—die in het verleden het slachtoffer zijn geworden van westerse agressie? Of vereist Iran een fundamenteel andere benadering, vanwege de unieke regionale positie, de specifieke interne machtsstructuur en haar eigen geopolitieke ambities? Deels gaat deze vraag ook over de toekomst van de kapitalistische wereldorde. Markeert de huidige oorlog een voortzetting van de bestaande machtsverhoudingen, of is dit juist een kantelpunt? Met andere woorden: zou de manier waarop deze oorlog zich ontwikkelt kunnen wijzen op het einde van vijf eeuwen Westerse werelddominantie, waar de VS in de afgelopen honderd jaar leiding aangaf?
Mossad steunt Iraanse opstand
In januari 2026 vonden er in Iran protesten plaats die in eerste instantie gingen over de economische achteruitgang. Het Israëlische regime speelde een belangrijke rol bij het aanwakkeren van de chaos en wanorde die hieruit ontstond. Via een Farsi-talig account plaatste de Israëlische inlichtingendienst Mossad op 29 december 2025 op X: ‘Wij staan aan jullie kant, niet alleen op afstand, maar ook middenin de straten van Iran.’[1]Formeel ontkenden de Mossad en voormalig CIA-directeur Mike Pompeo dat er sprake was van directe inmenging in de Iraanse protesten, maar op 2 januari kondigde Donald Trump aan dat áls de Iraanse regering demonstranten zou doden, de VS het Iraanse volk te hulp zouden schieten.[2]
Volgens de officiële cijfers van de Islamitische Republiek kwamen tijdens de protesten van januari in totaal 3.038 mensen om het leven. Online circuleerden geruchten dat georganiseerde terroristen, door het zionistische regime naar Iran gestuurd, de opstand hadden weten te infiltreren. Hier was sprake van een complexe dynamiek waarbij interne maatschappelijke spanningen samenvielen met destabilisatiepogingen van buitenaf.
De geruchten over deze volstrekt ongeoorloofde inmenging ontlokten een felle reactie van het Iraanse volk. Het werd voor veel Iraniërs duidelijk dat het in feite een poging was om een burgeroorlog te ontketenen. Op die manier verraste Iran de koloniale machten dus niet alleen door militair harder terug te slaan dan verwacht, het was ook een domper dat het merendeel van de Iraanse bevolking doorkreeg welk gemeen spel er op maatschappelijk vlak werd gespeeld.[3]
Terreur verpakt als revolutie
Dat de Westerse media de oorlog tegen Iran presenteren als ‘bevrijding’, is uiteraard niet nieuw. Het gebruik van morele argumenten om strategische doelen te bereiken is een terugkerend patroon. Wat opvalt is dat er veel overlap is tussen het gedachtegoed van Iraanse oppositiegroepen en de imperialistische machtsstructuur zelf. Veel initiatieven van de Iraanse oppositie sluiten direct aan op de geopolitieke agenda van Westers-koloniale overheden— en met name die van Israël. Hun activiteiten komen in elk geval niet voort uit een door Iraniërs gedragen, binnenlands-democratische beweging.
Voor de zelfbenoemde oppositieleider Reza Pahlavi is een buitenlandse interventie—inclusief bommen op onschuldige burgers—de enige manier om aan de macht te komen. Zoals ik in mijn vorige artikel al aangaf, vallen zijn belangen niet noodzakelijk samen met de strategische belangen van de Verenigde Staten, die altijd meerdere opties openhouden. Zijn agenda sluit nog het beste aan op de zionistische staat Israël waarmee hij nauwe banden onderhoudt. Voor de VS is het vooral belangrijk dat Iran –ongeacht wie er aan het roer staat– geen zelfstandige, geopolitieke macht is in de regio. Zoals ik in mijn eerdere artikel heb uitgelegd, denk ik dat een samenwerking met de Hervormers voor Washington ook tot de mogelijkheden behoort als een regimewissel niet realistisch blijkt. Voor zowel de koloniale bezettingsstaat Israël als Reza Pahlavi is dat niet genoeg. Zij achten het beiden noodzakelijk dat de huidige Iraanse overheid volledig van de kaart wordt geveegd, inclusief de Hervormers.
Toch komt Pahlavi’s droom niet helemaal overeen met wat de zionisten voor ogen hebben. De lange termijnplannen van Israël lijken erop gericht om Iran als land uiteen te laten vallen in meerdere kleinere staatjes, verdeeld langs etnisch-religieuze lijnen. Vooral dit laatste sluit aan op bepaalde fascistische opvattingen die in monarchistische kringen rondgaan.[4] Uiteraard zullen deze kleinere staten geen eigen militaire capaciteit mogen ontwikkelen om geen bedreiging te kunnen vormen voor Israël. Hoewel Reza Pahlavi dit zelf misschien niet doorheeft, zal hij dus hoogstens worden ingezet als een schaakstuk om de opdeling van Iran te realiseren maar Israël zal hem niet steunen in het worden van koning van een machtig en verenigd Iran.
Spionage om een kleurenrevolutie te ontketenen
In de loop van de jaren heeft de Israëlische inlichtingendienst Mossad gedetailleerde kennis verzameld over de economische, politieke en etnische-religieuze spanningen binnen Iran. Dit doen zij met een reden. Sinds de oprichting van het Zionistische regime in 1948 is deze vorm van spionage uitgegroeid tot een van hun specialiteiten. Dit is niet alleen nuttig voor het voortbestaan van Israël zelf, maar dient tegelijkertijd ook de koloniale belangen van het kapitalistische wereldsysteem als geheel. Dankzij de enorme technologische vooruitgang van de afgelopen jaren is de Mossad een van de best ontwikkelde inlichtingendiensten ter wereld. Niet voor niets zijn Israëlische bedrijven de marktleiders op het gebied van cybersecurity waar koloniale kernlanden zoals Nederland gretig gebruik van maken.
Met deze data wordt vervolgens actie ondernomen op basis van een zeer misleidende tactiek die ook wel ‘kleurenrevolutie’ wordt genoemd. Het idee is om landen die niet precies doen wat de imperialistische machten willen, van binnenuit te ontwrichten. Dit wordt gedaan door terrorisme te verpakken als spontane revolutie.
Allereerst wordt via de media het verhaal verspreid dat er in het betreffende land onrust broeit en dat er een grote volksopstand gaande is die van onderop door grassroots is gestart.[5] Vervolgens, net als tijdens de Iraanse demonstraties in januari, mengen buitenlandse elementen zich onder de demonstranten om de situatie doelbewust te laten escaleren. Door middel van vandalisme en zinloos geweld proberen ze chaos te creëren. Bijkomstig effect is dat als de betreffende regering deze anarchie met geweld aanpakt, dit weer het beeld bevestigt van ‘autoritair regime’ dat niets om mensenrechten geeft. Een voorbeeld hiervan is de Arabische Lente uit 2010-2012, breed uitgemeten in de Westerse pers, waarvan de kwalijke gevolgen nog altijd terug te zien zijn in landen zoals Irak, Libië, Syrië en Sudan.
De Israëlische steunbetuiging aan Iraanse demonstraten in januari 2026, past precies in dit patroon. Zoals bij andere kleurenrevoluties leidde het tot complete chaos, vernielzucht en blinde woede die op geen enkele manier te maken had met een goed georganiseerde revolutie. In werkelijkheid beschikt de Iraanse samenleving over genoeg capaciteiten en organisatievermogen om met succes druk uit te oefenen op de eigen staatsstructuren en politiek. De succesvolle en decennialange strijd van Iraanse vrouwen tegen de verplichte hoofddoek is het bewijs dat Iraniërs zélf in staat zijn om zich tegen beleidsmaatregelen te verzetten die een deel van de bevolking als onderdrukkend ervaart. Het Iraanse volk maakt in die zin volop gebruik van haar ‘agency’ om iets aan de situatie te veranderen. Zogenaamde ‘hulp’ van buitenaf is dus niet nodig, en al helemaal niet van Westerse landen met een dubbele agenda. Natuurlijk verloopt een revolutie altijd enigszins chaotisch, maar op het moment een kleurenrevolutie wordt uitgerold om buitenlandse belangen te dienen, is er uitsluitend sprake van chaos en anarchie.
Historische patronen herhalen zich
In onze tijd is het kapitalistische wereldsysteem zich opnieuw aan het bewapenen. Steeds openlijker wordt de toegang tot een bepaalde markt met geweld afgedwongen. Het is duidelijk dat het door de VS geleide kapitalistische systeem zich in een crisisfase bevindt. Net als in de aanloop naar de twee wereldoorlogen zijn de invloedssferen in de wereld onder twee grootmachten verdeeld. In de twintigste eeuw vormde de Sovjet-Unie een tegenkracht die de Westerse macht uitdaagde en in onze tijd vervult China die rol.
Inmiddels zijn de rampzalige gevolgen van de oorlog tegen Iran zichtbaar geworden, niet alleen voor het Iraanse volk, maar ook voor de VS zelf. De machthebbers in Washington moeten hebben geweten dat ze een behoorlijk risico namen met het voeren van een openlijke oorlog. Gezien de Iraanse militaire capaciteit, was er geen garantie dat bombardementen de Islamitische Republiek daadwerkelijk ten val zou brengen. Dat ze het risico toch namen zegt niet alleen iets over de crisistoestand waar het systeem zich in bevindt, het geeft ook aan hoe belangrijk West-Azië als regio is. In Washington wordt de controle over energiebronnen (gas en olie) en maritieme handelsroutes (Hormuz) als essentieel beschouwd in hun poging China uit te schakelen.
Oorlog om te overleven
Toch is de Westerse zucht naar oorlog niet alleen te verklaren vanuit de geopolitieke context. Een concurrentie- of handelsoorlog is immers ook te winnen zonder wapens. Hoewel de imperialistische machten beweren dat ze de vrije handel verdedigen is dit net als het verspreiden van ‘democratie’ en het opkomen voor ‘vrijheid van meningsuiting’, slechts een holle frase. Vorig jaar schreef ik in mijn artikel ‘Hoe oorlog ontstaat en fascisme floreert onder financieel kapitalisme’ dat het liberalisme als een schilderij is: het is mooi om naar te kijken maar het vormt geen realiteit. In werkelijkheid functioneert het kapitalistische systeem al vanaf het begin uitsluitend op afpersing, oorlog en vernietiging. Voor de VS, die in de afgelopen eeuw leidinggaf aan deze wereldorde, is oorlog dus geen morele overweging maar een vanzelfsprekende noodzakelijkheid. De zionistische leiding in Israël wordt door exact dezelfde ideologie gedreven.
Vanuit het perspectief van de zionisten is een directe oorlog met Iran nodig om überhaupt te kunnen voortbestaan. Zij zien de Islamitische Republiek Iran –niet in de laatste plaats vanwege de Iraanse steun aan het Palestijnse verzet– dan ook als een existentiële dreiging. Daarnaast dromen zij regelmatig over het stichten van ‘Groot-Israël’, waarbij ze niet alleen Palestina maar het hele gebied vanaf de Nijl in Egypte tot de Eufraat in Irak willen bezetten.
Voor de beleidsmakers in Washington is de dreiging die van Iran uitgaat veel minder existentieel. Dit verklaart dat zij ook nadenken over alternatieven in het geval een regime-change niet lukt. In mijn vorige artikel ‘De Hervormers in Iran belemmeren de strijd tegen het imperialisme’, legde ik al uit dat de Iraanse economie geleid wordt door neoliberale principes en hoe dat de imperialistische machten in de kaart speelt. Zo is de Hervormingsgezinde fractie binnen de huidige Iraanse regering geen voorstander van samenwerking met China en Rusland en sinds het uitbreken van de oorlog dringen ze voortdurend aan op gesprekken en onderhandelingen met het Westen. Zij vinden zelfs dat Iran zich niet tegen deze agressie moet verdedigen. Dit klinkt de neokoloniale machten uiteraard als muziek in de oren. Het zijn dan ook niet de Hervormers maar de Conservatieven die Washington een doorn in het oog zijn. Dit maakt Iran erg kwetsbaar. Met de neoliberale ontwrichting van de Iraanse samenleving neemt ook de kans op sociale onrust toe. Voor de Westerse machten biedt dit kansen om het recept van een kleurenrevolutie opnieuw te herhalen, dit keer niet om de Iraanse regering als geheel te laten vallen, maar om een deel ervan uit te schakelen.
Zelfs de Israëlische minister van Financiën, Bezalel Smootrich, gelooft dat niet de oorlog maar economische problemen de Iraanse regering ten val zullen brengen. Tijdens de oorlog gaat het Iraanse volk niet de straat op om tegen de eigen overheid te protesteren. Volgens Smootrich moet de nadruk daarom komen te liggen op: ‘economie, economie, economie, dat is wat het [Iraanse] regime uiteindelijk ten val zal brengen.’[6] Dit maakt het vasthouden aan het vernietigende neoliberalisme zo gevaarlijk voor Iran, omdat het de economische achteruitgang waar de imperialisten op hopen, faciliteert.
Dat de bombardementen op Iran uiteindelijk toch gezamenlijk door de VS en Israël zijn uitgevoerd, kwam vooral door de aanhoudende politieke druk die het Israëlische regime op Trump uitoefende. De afgelopen maanden hebben duidelijk gemaakt dat het voor de VS helemaal niet zo positief heeft uitgepakt nu zij het conflict verder zijn ingezogen. Zolang de Conservatieve tak van de Islamitische Republiek niet zwicht voor de militaire agressie en erin slaagt om de controle over de Straat van Hormuz te behouden, kan dit nog veel grotere nadelige gevolgen hebben voor de economieën van de imperialistische kernlanden, inclusief Nederland.
Naast de sterk stijgende olieprijzen die de Amerikaanse en Europese economie hard hebben geraakt, heeft de onrust in de regio ook invloed op de geopolitieke overlevingskansen van de VS als wereldmacht. Dit laatste heeft uiteraard ook weer invloed op de overlevingskansen van de bezettingsstaat Israël. Hoewel hun onderlinge motieven verschillen, staan het Amerikaanse en Israëlische beleid niet los van elkaar. Uiteindelijk komen hun beleidskeuzes voort uit dezelfde koloniale ideologie die niet door menselijkheid maar door geldstromen wordt gedreven. In die zin beïnvloedt het financieel kapitaal net zozeer de koers van de VS als die van de zionistische staat Israël. Een belangrijk onderdeel van het kapitalistische verdienmodel is het zogeheten ‘militair-industrieel complex’ waarbij de imperialistische NAVO-landen, en de legers van die landen, in dienst staan van de wapenindustrie.
Samenvattend, ook al zijn de beweegredenen om Iran aan te vallen verschillend, hoofddoel van beiden is de overleving van het kapitalistische systeem als geheel, waarbij dominantie over West-Azië van essentieel belang is. Het is dan ook kortzichtig om de directe Amerikaanse betrokkenheid in het bombarderen van Iran te reduceren tot een persoon als Donald Trump.
Verder Lezen: https://media-mondo.com/artikelen/het-belang-van-iran-voor-de-overlevingskansen-van-een-nieuwe-wereldorde
Geen opmerkingen:
Een reactie posten