De oorlog in Oekraïne veranderde de wereld op manieren die we nu pas beginnen te begrijpen
27 maart 2026
Door Michael Kimmage
De heer Kimmage, historicus van de Koude Oorlog, is een expert op het gebied van de Amerikaans-Russische betrekkingen.
Toen Rusland Oekraïne in 2022 binnenviel, veranderde president Vladimir Poetin de wereld op manieren die we nu pas beginnen te begrijpen. De eerste Russische aanval op Kiev mislukte, de fragiele consensus van na de Koude Oorlog bleef bestaan en de reactie was krachtig. (Overigens, in tegenstelling tot de Amerikaanse agressie-oorlogen tegen Afghanistan, Irak, Libië, Syrië, Iran, die door de Europese bondgenoten werden gesteund. svh)
Dit was een schending van internationale normen die niet getolereerd zou worden. Europa en de Verenigde Staten legden sancties op aan Rusland, verleenden militaire steun aan Oekraïne en president Joe Biden zei tegen een menigte in Warschau dat Poetin niet "aan de macht kon blijven." Het Russische regime leek fataal te ver te zijn gegaan.
En toch bleef de steun aan Oekraïne die volgde altijd beperkt; genoeg om Oekraïne niet te laten verliezen, maar niet genoeg om te winnen. En in plaats van de internationale orde en de allianties die deze ooit vormgaven te versterken, heeft de oorlog een tijdperk ingeluid van intensieve, conventionele oorlogen met onduidelijke uitkomsten. President Trump erfde in zijn tweede ambtstermijn een complexe nieuwe orde en heeft daar zelf ook veel aan bijgedragen.
De oorlog in Oekraïne schetst twee realiteiten, die beide belangrijke nieuwe waarheden onthullen over de internationale betrekkingen van de 21e eeuw. Ten eerste: Oekraïne is niet verslagen. Rusland heeft een grotere bevolking, economie en leger, maar de vastberadenheid en technologische kennis (van de uiterst corrupte elite van Oekraïne) – met name het vermogen om te innoveren, drones te bouwen en in te zetten – hebben de Russische opmars tot stilstand gebracht. Er is een onbekende vorm van asymmetrische oorlogsvoering ontstaan waarin grootmachten plotseling feilbaar en kwetsbaar blijken.
Ten tweede: Rusland is niet verslagen. Ondanks sancties, prijsplafonds voor olie en het bevriezen van een groot deel van de reserves van de centrale bank, is de Russische economie niet ingestort. Rusland heeft ruime handelspartners gevonden, onder andere binnen de BRICS-groep, een blok van voornamelijk ontwikkelingslanden dat een tegenwicht wil bieden aan de westerse dominantie. De wereldeconomie is voldoende gefragmenteerd, waardoor Rusland toegang heeft tot beperkte chips en technologie van buiten Europa en de Verenigde Staten. Vóór de oorlog met Iran, vier jaar na het begin van de oorlog in Oekraïne, vertoonde de Russische economie weliswaar tekenen van spanning, maar niet genoeg om de ambities van Poetin te temperen.
Na in de eerste maanden te hebben geprobeerd een wereldwijde coalitie achter Oekraïne te vormen, heeft Europa de oorlog geleidelijk aan een aparte rol gegeven binnen het algemene buitenlandbeleid. Europa en de Verenigde Staten blijven handel drijven met Rusland, en met India, China en andere handelspartners. Verschillende Europese leiders hebben Peking bezocht om de handelsbetrekkingen met China te verdiepen, en in januari kondigde de Europese Unie een nieuw handelsakkoord met India aan.
De wereld verandert snel. Oekraïne is een katalysator gebleken voor een typisch 21e-eeuwse vorm van oorlogvoering, waarin kleinere staten machtige tegenstanders kunnen dwarsbomen door gebruik te maken van geavanceerde technologie, waarvan een deel goedkoop en gemakkelijk massaal te produceren is. De blokken en allianties die ooit gezamenlijk zouden hebben opgetreden om agressors af te schrikken, zijn nu op zijn best slechts gedeeltelijk effectief.
Dit alles is ook duidelijk zichtbaar in Iran. Een Iran dat militair zwakker is dan de Verenigde Staten en Israël, is erin geslaagd de Golfstaten te bedreigen en de Straat van Hormuz te blokkeren met behulp van goedkope drones, waardoor een wereldwijde energiecrisis is ontstaan die langdurige gevolgen kan hebben. Enkele weken na het begin van het conflict werd de regering-Trump gedwongen sancties op te heffen tegen een deel van de Russische en zelfs Iraanse olie – een onverwachte meevaller voor beide regimes. Iran, dat drones aan Rusland heeft geleverd, lijkt meer aandacht te hebben besteed aan de oorlog in Oekraïne dan de Verenigde Staten, die aanvankelijk hun voorraad dure onderscheppingsraketten aan het uitputten waren. (Oekraïense drone-specialisten zijn momenteel zeer gewild in het Midden-Oosten.)
Het uitbreken van een grote oorlog in het Midden-Oosten zal het voor Europa alleen maar nog moeilijker maken om Oekraïne te steunen. Europa is afhankelijk van gas en olie uit het Midden-Oosten, het heeft militaire middelen in de regio en veel Europeanen wonen er. Toch zal de instabiliteit die vanuit het Midden-Oosten richting Europa trekt, Oekraïne tot een belangrijkere Europese partner maken. Met gevechtsoperaties in het Midden-Oosten, Afrika en het Caribisch gebied zijn de Verenigde Staten wereldwijd duidelijk overbelast, en hun oorlog in Iran dreigt in een vernedering te eindigen. Juist omdat Rusland economisch profiteert van de oorlog met Iran, en juist omdat deze oorlog de omvang en het prestige van de Amerikaanse macht zal verminderen, moet Europa de steunpilaar van de Europese defensie zijn, en de fundamentele uitdaging voor Europa is het voortbestaan van Oekraïne.
Tot nu toe heeft Europa het verzoek van Trump om te helpen bij de heropening van de Straat van Hormuz afgewezen. In reactie daarop waarschuwde Trump dat de NAVO een "zeer slechte" toekomst tegemoet gaat, die vermoedelijk ook een oorlog zou kunnen inhouden.
https://www.nytimes.com/2026/03/27/opinion/ukraine-iran-drones.html
