Dopamine Reset - Zonder overdrijven een lifechanging skill en kennis om jezelf en je kinderen te redden
Ik deelde vorige week een video uit een tv programma, waarbij de zoon nogal agressief gedrag vertoonde naar een radeloze moeder. Deze video maakte veel los en werd ontzettend vaak bekeken.
Ik zal in deze blog uitleggen wat ik bedoelde met deze video, waarom dit ongewenst gedrag is, maar zeker niet abnormaal. Dit gedrag is goed te verklaren in 2026. Dan denk je wellicht: ‘niet abnormaal’? Dit is hartstikke abnormaal gedrag’, maar helaas. Dit is bij zowel volwassenen als kinderen normaal gedrag geworden om de simpele reden: gekaapt dopamine systeem.
Ik kreeg ook veel privé berichten van moeders, die zich herkenden in de moeder en eigenlijk radeloos waren. Normaal gesproken zou ik niet zo snel ‘medisch advies’ geven of zeggen dat dit gedrag opgelost kan worden, maar in dit geval ga ik een poging doen om uit te leggen waar dit vandaan komt, waarom het te verklaren is en wat je er tegen kunt doen.
Moet er direct bij zeggen; dit is verslavingsgedrag, niet veel anders dan suiker verslaving, drank verslaving, porno verslaving, drugs verslaving, GTST verslaving of welk andere mogelijke verslaving dan ook maar. Dat wil zeggen; de oplossing is niet heel complex, maar het zal niet gemakkelijk worden om er van af te komen.
Enerzijds omdat de hele Nederlandse samenleving ingericht is om jouw dopamine systeem te kapen. Dus dat dit bij de meeste mensen is gebeurd, is totaal geen verrassing.
Anderzijds omdat in het geval van kinderen er ook veel sociale druk bij komt kijken.
En als laatste kan er ook een bepaalde trauma achter zitten, waardoor je afleiding en verdoving probeert te zoeken in een virtuele wereld. In dit geval moet er ook een invulling komen voor de leegte die ontstaat na een dopamine reset.
Laten we beginnen met wat dopamine precies is.
Wat is dit dopamine systeem en waarom heeft het zo’n grote invloed
Het dopaminesysteem is het beloningssysteem van je brein. Het stuurt hiermee je gedrag aan door je een gevoel van plezier of motivatie te geven op het moment dat je iets doet wat biologisch gezien “belangrijk” is: eten, bewegen, ontdekken, verbinden, voortplanten. Het is een krachtig overlevingsmechanisme dat je richting geeft, keuzes beïnvloedt en je focus bepaalt.
Dus dit moet je even in perspectief zetten van voor 1900. Toen het leven vooral bestond uit overleven. Dopamine zorgde ervoor dat je focus, richting en motivatie kreeg om eten te zoeken, te vechten voor je eten, op zoek gaat naar betere leefomstandigheden, maar ook motivatie om verbinding te zoeken met andere mensen. Niet alleen omdat een groter netwerk je overlevingskansen vergrootte, maar ook om voortplanting mogelijk te maken met iemand van het andere geslacht.
Dit zijn daarom belangrijke woorden: Het stuurt je gedrag aan door middel van plezier en motivatie voor ontdekken, verbinden, richting en focus.
Even kort terug naar 2026. Hoeveel mensen ken je die geen focus meer hebben? Geen richting? Geen verbinding (eenzaamheid)? Geen motivatie? Geen plezier? Geen levensenergie? Geen richting?
Dit is gek natuurlijk, omdat wij nu niet meer perse op overleving gericht hoeven zijn. We hebben meer dan ooit de kans om te leven voor ‘ervaringen en plezier’. We wonen in een van de rijkste, welvarendste landen met oneindig veel kennis, technologie en mogelijkheden. Waarom zie je dit niet terug in de samenleving?
Dopamine draait namelijk niet om geluk of tevredenheid, het draait om verlangen. Om anticipatie. Het zet je in beweging, het zorgt er voor dat je tegen jezelf zegt: “Dit moet ik hebben.” Iemand met een drugs, gok of drank verslaving is zich bewust van zijn verslaving, maar is uiteindelijk bereid om alles kwijt te raken. Baan, huis, familie, gezin. Hoe kan dit? Als ze weten dat hun verslaving desastreus is? Omdat het brein niet zoekt naar geluk, maar naar een anticipatie op een verlangen. Dus de gedachten naar dat gevoel van cocaïne kunnen zo’n enorm verlangen creëren, dat je brein nog maar aan 1 ding kan denken. Ook al weten mensen dat dit gedrag/gewoonte nare consequenties gaat hebben.
Het systeem is zo extreem gevoelig voor overprikkeling. Alles wat snel, intens of nieuw is, denk aan een melding, een like, een suikersnack, aandacht van een flirterige collega terwijl je een gezin thuis hebt, een impulsieve aankoop… een reclame spot die ineens jouw dopamine weet te raken door een advertentie.. er zijn oneindig veel elementen in het dagelijkse leven die dit systeem nu kunnen activeren.
En als je dat vaak herhaalt, raakt het systeem uit balans: je wordt ongevoeliger, hebt steeds méér nodig voor hetzelfde effect, en verliest tegelijk het vermogen om rust, traagheid of subtiliteit te verdragen. Goed voorbeeld is alcohol of koffie. Je lichaam bouwt een tolerantie op, waardoor je steeds meer van de substantie nodig hebt om hetzelfde gevoel te krijgen. Waar je voorheen al aangeschoten was van 4 biertjes, moet je nu 10 biertjes drinken om er lekker in te komen. De lat blijft verschuiven.
In de Nederlandse samenleving, maar eigenlijk nu overal ter wereld. Ik zie het nu ook in Bali. Ik was hier 15 jaar geleden ook. Waar je destijds overal groepjes mensen zag socializen zie je nu overal winkelpersoneel, Gojek chauffeurs of mensen die op straat zitten naar hun mobieltje kijken.
Vooral de telefoon, maar vrijwel alles is ingericht op het uitlokken van dat systeem. Supermarkten staan vol met ultrabewerkte producten die je hersenen prikkelen zonder te voeden. Schermen zijn overal, van peuters tot senioren. Ik was vorige week in een winkelcentrum hier en ik zag daar een vader met zijn 3 jarig zoontje. Hij had zijn hand op het hoofd van de jongen en hij bestuurde hiermee de looprichting van de jongen, zodat hij op de telefoon filmpjes kon blijven kijken terwijl ze door het winkelcentrum liepen.
Maar je ziet overal de voorbeelden. Kinderen voor in de bakfiets met telefoons, kinderen voor een scherm in restaurants of mensen die op hun telefoon kijken terwijl ze fietsen of auto rijden. En dit is niet om te oordelen, want ik weet dat de meeste ouders totaal niet bewust zijn van het feit dat ze hun kind totaal verslaafd maken. Maar het feit dat zoveel mensen tijdens het deelnemen aan het verkeer nog op hun telefoon zitten, is een typisch voorbeeld.
Als je vraagt aan iemand: ‘stel je rijdt iemand door, omdat je een appje moest beantwoorden?’ Was dat appje het dan waard? Dan zegt waarschijnlijk iedereen: ‘nee natuurlijk niet. Dat appje had ook wel kunnen wachten’. Maar toch nemen veel mensen het risico om het leven van een ander en zichzelf totaal op zijn kop te zetten. Dat is dus wat ik bedoel met; het brein is niet op zoek naar geluk, maar de anticipatie op een beloning. In dit geval een appje krijgen. Terwijl je geluk heel lang zoek zal zijn als je jezelf of iemand anders invalide rijdt door een appje te beantwoorden. Snap je het verschil wat ik probeer aan te tonen?
Onderwijs en werk zijn ook steeds digitaler, sneller, en gericht op meetbaar resultaat. In Nederland is rust al snel gelabeld als luiheid. Je moet dóór, zichtbaar zijn, reageren, productief zijn, presteren. De markt begrijpt je brein vaak beter dan jijzelf. En speelt er doelgericht op in. Bedrijven werken met marketeers die eigenlijk alleen maar denken: hoe kapen we het dopamine systeem door bijv angst, schaarste of potentieel ‘fijn’ gevoel. Dit doen de media en overheid overigens net zo.
Het gevolg? We raken collectief opgejaagd, overvoerd en toch onvervuld. We leven in een permanente staat van lichte onrust, niet omdat we zwak zijn, maar omdat het systeem waarin we functioneren, voortdurend aan onze knoppen draait. Begrip van het dopaminesysteem is dan ook geen luxe, maar noodzaak. Wie snapt hoe het werkt, krijgt weer grip op zijn aandacht, zijn keuzes, en uiteindelijk: zijn vrijheid en innerlijke rust.
Wat er gebeurt in het brein van een schermverslaafd kind
Stel een kind groeit op met een iPad in zijn hand, een smartphone op zak, en een gameconsole als vaste speelvriend. Een scherm of snack wordt ingezet zodra het kind moet huilen of verdriet heeft. Sterke emoties worden gestild door een scherm. Uiteraard vaak uit onmacht, omdat je niet weet wat er met je 1 jarige aan de hand is. Waarom het huilt etc. Maar het komt in ieder geval even niet uit in de supermarkt, restaurant of net nu je even in gesprek bent. Het kind wordt ‘rustig’ gemaakt met een scherm of suikerrijke snack.
In het begin is het onschuldig, wat spelletjes, filmpjes, even ‘ontspannen’ en rust voor de ouders. Maar na een tijdje zie je iets veranderen. Het kind is nauwelijks nog aanspreekbaar. Elke poging om hem van zijn scherm te halen leidt tot frustratie, woede of zelfs agressie. Hij scheldt, sluit zich af, wordt apathisch en lijkt op sommige momenten wel een zombie.
Wat gebeurt hier?
Het antwoord ligt in hoe het brein omgaat met genot en prikkels. Ieder mens heeft een ingebouwd systeem dat voortdurend zoekt naar balans tussen plezier en pijn. Wanneer we iets doen wat fijn is, gamen, scrollen, snacks eten, komt er dopamine vrij, een stofje dat dus een gevoel van beloning geeft. (Als je zegt dat je vele jaren van je leven gaat wegscrollen of Netflix kijken, dan wil je dit waarschijnlijk niet, maar is wederom het verschil tussen rationeel denken en een brein die die prikkel zoekt) Maar dat plezier heeft een prijs. Het brein wil altijd terug naar evenwicht. Na een piek volgt onvermijdelijk een dal.
Goed voorbeeld is XTC, waarbij je verliefd bent op het leven en iedereen, maar daarna een x-aantal dagen volledig depressief kan voelen.
Als een kind dag in, dag uit blootgesteld wordt aan intense, snelle prikkels van schermen, meldingen, lichtflitsen, overwinningsgeluiden, volgende levels behalen, raakt het systeem overbelast. Het brein past zich aan. Het wordt minder gevoelig voor dopamine.
De dingen die eerst voldoening gaven, doen dat niet meer. Gewone activiteiten, zoals buiten spelen, tekenen, praten, verbinden, leren, lezen, voelen ineens saai of zelfs vervelend. Alleen de sterkste prikkels geven nog iets van een kick. Dit komt niet omdat het kind geen interesses heeft, ADHD heeft of geen ambities, maar omdat het brein op zoek is naar die prikkel die ‘gewone activiteiten’ niet meer kunnen geven.
En dan komt het moment dat het scherm uit moet of de ouders de wifi er uit gooien. Wat voor een ouder voelt als een normale grens, voelt voor het kind als een afgrond. De balans in het brein is verstoord. Zonder prikkel schiet het systeem door naar de andere kant: onrust, leegte, verveling, boosheid. Het kind wordt niet lastig omdat het ‘geen zin’ heeft, maar omdat het lichaam in een staat van ontwenning komt. Niet anders dan iemand die stopt met roken, alcohol of suiker.
Wat je ook ziet in het filmpje, het schelden, de agressie, het afhaken. Het is geen onwil. Het is een biologisch verdedigingsmechanisme van een brein dat verslaafd is geraakt aan constante stimulatie. Het kind weet zich totaal geen raad met het wegvallen van de prikkels, de leegte, de eigen gedachtes, eigen gevoelens, eigen emoties.
Van plezier naar afhankelijkheid: hoe het brein went aan te veel prikkels
In het begin geeft gamen of scrollen een kind oprechte opwinding. Elk level dat gehaald wordt, elk geluidje dat beloont, elke visuele prikkel zorgt voor een kleine stroom dopamine. Het kind voelt: dit is leuk, dit wil ik vaker. En dat is precies wat dopamine doet het zet aan tot herhaling, want vroeger was die prikkel een teken dat je op weg was naar betere overleving. Maar wat onzichtbaar op de achtergrond gebeurt, is dat het brein zich begint aan te passen aan die constante stroom van beloning.
Het brein is geen passieve ontvanger, maar een zelfregulerend systeem. Zodra het merkt dat er te vaak te veel dopamine vrijkomt, verlaagt het de gevoeligheid van zijn dopamine-receptoren. Dat doet het om te beschermen tegen overstimulatie. Maar daardoor heeft het kind steeds méér nodig voor hetzelfde effect. Wat eerst tien minuten spelen was, wordt een uur. Wat eerst één filmpje was, wordt eindeloos scrollen.
En hier ontstaat de spiraal: het kind voelt zich zonder scherm leeg en rusteloos, grijpt weer naar de game of de telefoon, krijgt opnieuw een shot dopamine, en verliest daarmee nog iets meer gevoeligheid. Het systeem is niet meer in balans, maar gekaapt. Het is een vicieuze cirkel, waar een kind van jongs af aan in raakt door onbewuste acties van de ouders.
Wat ouders dan vaak zien is het gedrag aan de buitenkant: vermijding, ADHD, slechte leerprestaties, afwezigheid, geen energie, nergens zin in, passiviteit, drift.
Maar wat eronder ligt, is een brein dat letterlijk niets meer voelt zonder constante stimulatie. De overdrive van dopamine heeft het vermogen om natuurlijke beloning te ervaren onderdrukt. Het kind is niet lui, het is neurobiologisch afgekoppeld geraakt van de subtiele signalen van plezier, rust, en verbinding.
De enige uitweg is rust. Niet als straf, maar als herstel. Door tijdelijk afstand te nemen van de prikkels die het systeem hebben uitgeput, krijgt het brein de kans om opnieuw in balans te komen.
Dopamine Reset
Twee jaar geleden deden we met IkiGuides een nieuwjaar challenge: dopamine reset. Hier deden 4000 mensen aan mee en de resultaten waren overweldigend. Daarom heb ik er ook vertrouwen in, dat jij resultaten gaat halen als je het serieus uitvoert.
Dit is een lijst met resultaten die we terug kregen van deelnemers:
Meer emotionele stabiliteit
Versterking van concentratie en aandacht
Toename in motivatie van binnenuit
Betere slaapkwaliteit
Verdieping van relaties (vrienden/familie)
Terugkeer van lichamelijk bewustzijn
Vermindering van compulsief gedrag
Meer innerlijke rust en helderheid
Herwaardering van het eenvoudige
Versterking van wilskracht
Verbeterde stressregulatie
Meer zelfinzicht
Vermindering van angst en onrust
Toegenomen creativiteit en verbeelding
Verfijning van zintuiglijke waarneming
Toename in dagelijkse voldoening
Herstel van ritme en structuur, minder chaotisch in hoofd
Meer autonomie in gedrag en keuzes
Diepere beleving van tijd en aanwezigheid
Met name dat laatste punt is iets wat bij mij zo is bijgebleven. De diepere beleving van ‘tijd’. Hoe kan dat? Je tijdsperceptie zal letterlijk veranderen. Tijdens een dopamine reset verandert je tijdsperceptie doordat het brein minder wordt gestuurd door snelle, externe beloningsprikkels die normaal gesproken het mesolimbisch dopaminesysteemactiveren (het circuit dat onder andere de nucleus accumbens en prefrontale cortex omvat en sterk betrokken is bij beloning, motivatie en anticipatie).
Wanneer deze prikkels wegvallen, daalt de dopamine stimulatie in dit netwerk, waardoor de prefrontale cortex (verantwoordelijk voor planning, impulsbeheersing en tijdsoriëntatie) minder wordt overbelast en zijn regulerende rol beter kan uitvoeren.
Tijd wordt dan niet langer ervaren in korte, versnipperde beloningsmomenten, maar als een meer vloeiende en langzamere ervaring, gestuurd door interne ritmes zoals ademhaling, lichaamssensaties en circadiane signalen, in plaats van door externe dopaminepieken.
Dit heeft iedereen al ervaren, maar vaak andersom: je kunt met gemak 2 of 3 uren TV of Netflixserie bingen, maar 2 of 3 uren lezen is echt een lange opgave.
De onthouding is pijnlijk, maar noodzakelijk
Wanneer een kind (maar ook volwassenen) dat gewend is aan constante schermtijd plotseling moet stoppen bijvoorbeeld omdat ouders de iPad afpakken of schermtijd beperken dan lijkt het alsof er een bom ontploft. Boosheid, schelden, paniek, soms zelfs fysieke agressie. Veel ouders zien dat als onwil of slecht gedrag. Maar in werkelijkheid laat het kind ontwenningsverschijnselen zien.
Dat komt doordat het brein, dat verslaafd is geraakt aan voortdurende dopaminepieken, tijdelijk in een staat van tekort komt. Zonder de prikkel van het scherm ontstaat er een leegte. Geen afleiding, geen beloning, geen snelle opwinding. Dat brein, dat gewend was aan constante input, weet zich geen raad met stilte of traagheid.
Dit moment, dat vaak voelt als de hel, is ook precies het punt waarop herstel kan beginnen. Laten we eerlijk zijn… pak jij de telefoon als je ergens moet wachten? Ergens gaat zitten? Op de wc? Wachten op de tandarts? of in de rij bij de supermarkt? Veel mensen doen dit zelfs terwijl ze in een activiteit zitten of een gesprek.
Maar een reset gaat niet vanzelf. De eerste dagen zonder scherm zijn zwaar. Het kind zal nog weinig plezier beleven aan andere dingen. Buiten spelen voelt als straf. Lezen is te traag. Praten kost moeite. Dat is geen teken dat het niet werkt, het is juist het teken dat het systeem zichzelf aan het herkalibreren is. De minst pijnlijke manier is een kampeer trip naar een plek in Noorwegen waar geen netwerk is. Daarmee trek je het kind uit zijn vertrouwden en comfortabele bubbel en ben jij niet de ‘boosdoener’ dat er geen netwerk service is.
Dit is uiteraard niet voor iedereen mogelijk, dus bereid je voor op wat vuurwerk in huis. Tenzij je je kinderen oud genoeg zijn en je ze ook echt kunt meenemen in deze challenge.
Tijdens de Dopamine Challenge gaan we voor een volledige reset. Dit kun je al tussen de 4 en 7 dagen bereiken.
De kunst is volhouden. Door niet meteen een nieuwe prikkel te zoeken, maar die ongemakkelijke fase toe te laten. Het zenuwstelsel moet opnieuw leren wat het betekent om rust te verdragen. Pas dan krijgt het beloningssysteem weer ruimte om gevoelig te worden voor subtielere vormen van plezier: zonlicht, beweging, creativiteit, verbinding.
Minder genot, meer geluk
Wat vaak vergeten wordt, is dat het najagen van prikkels niet leidt tot verzadiging, maar tot leegte. Het kind dat hele dagen mag gamen of scrollen, oogt misschien opgewonden, maar je ziet ook iets anders: hij is snel verveeld, moeilijk tevreden, emotioneel vlak. De schijn van genot maskeert een diep gebrek aan echte voldoening.
Want echte voldoening komt zelden uit directe, intense prikkels. Het ontstaat meestal traag, in de achtergrond: in verbinding met anderen, in het bouwen aan iets, in een gevoel van autonomie of rust. Als je moeite moet doen om iets te bereiken. De ‘anticipatie’ op iets wat je gaat bereiken door moeite creert normaal gesproken een enorme dopamine boost, maar ook een enorme boost in zelfvertrouwen. Door voor de snelle prikkel te gaan, zonder moeite, verlies je deze skill.
Als het brein voortdurend wordt overspoeld door korte, krachtige kicks, dan verliest het de gevoeligheid om kleine dingen te waarderen.
Door bewust af te kicken van overmatige dopamineprikkels ontstaat de mogelijkheid tot een herstart. Je moet het ook niet als straf zien, maar als reset. En vaak zie je dan na een paar weken iets verschuiven:
Het kind kan weer lachen om simpele dingen.
Kan zich weer langere tijd ergens op concentreren.
Wordt minder driftig, meer toegankelijk.
Zoekt weer contact en verbinding.
Gaat door ‘verveling’ op ontdekking.
Niet omdat er ‘iets teruggegeven’ is, maar juist omdat het brein tot rust is gekomen. De natuurlijke gevoeligheid voor beloning is hersteld. En daarmee komt ook weer ruimte voor échte vreugde in plaats van eindeloos zoeken naar de volgende prikkel.
N=1 Januari Dopamine Challenge
Start: maandag 5 januari (of kies je eigen moment). Deelname: eenmalig €49
Doe mee en ontdek wat er gebeurt als je tijdelijk uit de dopamine-loop stapt. Wat je krijgt:
Alle kennis, inzichten en praktische tools om het dopaminesysteem te begrijpen en bewust te resetten.
Een stapsgewijs plan om op een haalbare en duurzame manier je gedrag, aandacht en energie te herprogrammeren.
Begeleiding van ons team via de community – stel je vragen, deel je ervaringen, en ontvang gerichte ondersteuning.
Een betrokken groep gelijkgestemden waarmee je deze challenge samen aangaat – je staat er niet alleen voor.
Wij zijn je accountability partners: scherp, eerlijk en ondersteunend, ook als het even tegenzit.
Toegang tot Level 1 van de Kwantum Biologie N=1 University, waarmee je ook je bioritme, mitochondriën en lichtomgeving optimaliseert.
Directe verbetering van je focus, slaap, stemming en dagelijkse rust, merkbaar binnen dagen.
Herstel van je motivatie, aandachtsspanne en gevoeligheid voor echte voldoening.
Inzicht in je eigen gedragspatronen, triggers en automatische reacties, een reset van binnenuit.
Praktische alternatieven voor schermgebruik, snacks en andere prikkelverslavingen.
Een kans om je eigen ritme terug te vinden, los van sociale druk en digitale afleiding.
Een ervaring die niet draait om discipline, maar om bewustzijn en een life changing ervaring en skill.
Je kunt je aanmelden via deze link: https://n1project.nl/subscription
Let op! Onze community werkt met een abonnement, omdat de University bestaat uit vele levels. Je kunt echter je abonnement direct weer opzeggen via je aangemaakte account in het geval je alleen de dopamine challenge wilt doen en niet gebruikt wilt maken van de N=1 Community & University.
We zien je graag bij onze community. Laten we van 2026 een jaar maken met veel focus, innerlijke rust en eigen energie!
Jorn, namens het N1 team
Geen opmerkingen:
Een reactie posten