Hoe de NOS genocide normaliseert

Wie wil zien hoe westerse media tekortschieten in de berichtgeving over Palestina, hoeft maar naar de berichtgeving van de NOS te kijken.

Demonstranten van Extinction Rebellion (XR) tijdens een demonstratie voor het NOS-gebouw op het Mediapark. De demonstranten eisen dat de NOS verantwoordelijkheid neemt met eerlijke verslaggeving zonder misleidende frames, nepneutraliteit en valse balans. © ANP / Sem van der Wal

‘Ik kijk uit naar de dag dat er een onderzoek komt naar de rol van westerse media in deze genocide. Want dit is geen genocide die over het hoofd is gezien. Dit is een genocide die is gerechtvaardigd.’

Dat zei Francesca Albanese, speciale VN-rapporteur voor Palestina, in gesprek met presentator Natasja Gibbs in februari dit jaar.

Ze is niet de enige die stelt dat westerse media medeplichtig zijn aan de genocide in Gaza. Talloze journalisten, onderzoekers, hulpverleners en activisten zeggen hetzelfde – ook over de Nederlandse media, en in het bijzonder de publieke omroep NOS.

‘NOS wees eerlijk’ is de slogan waarmee activisten van Extinction Rebellion (XR) regelmatig demonstraties organiseren bij het NOS-gebouw in Hilversum.

Wat bedoelen ze?

Het artikel over Gaza dat vrijdagochtend op de NOS-homepage verscheen, geeft hier een concreet, treffend en helaas typerend voorbeeld van. Door woordkeuzes en taalgebruik, door het kritiekloos overnemen van Israëlische staatspropaganda en het weglaten van context en duiding, verhult en normaliseert het artikel Israëlische oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Het verpakt een grove misdaad als iets acceptabels en beleidsmatigs.

Een analyse.

Oorlogsmisdaden verhullen

De problemen beginnen met de kop van het artikel: ‘Israël voert oorlog op, kabinet stemt in met plan voor bezetting Gaza-Stad’.

Israël voert geen oorlog. Het pleegt genocide. De bewijzen hiervoor laten er geen misvatting over bestaan. Ook voor eerder sceptische wetenschappers en Israëlische mensenrechtenorganisaties is er geen twijfel meer. Spreken over een oorlog insinueert een gevecht tussen twee min of meer aan elkaar gewaagde partijen. Maar daar is allang geen sprake meer van.

Israël is niet met Hamas aan het vechten, het is een burgerbevolking aan het uithongeren en een heel gebied aan het ontvolken en vernietigen. ‘Kinderen in de borst geschoten, hele menigten neergemaaid. Zelden hebben we op zulke schaal systematisch geweld tegen ongewapende burgers gezien’, zegt Artsen zonder Grenzen in een persbericht deze week.

Dat is geen oorlog. Dat zijn misdaden tegen de menselijkheid.

Illegale bezetting als ‘beleid’

Het tweede deel van de kop – ‘kabinet stemt in met plan voor bezetting Gaza-stad’ – verhult ook. Het maakt van een illegale bezetting iets beleidsmatigs – een plan dat een kabinet kan goedkeuren. Alsof het om een plan gaat om minder stikstof uit te stoten, of meer sociale huurhuizen te bouwen.

Het wordt erger wanneer duidelijk wordt wat het ‘bezettingsplan’ inhoudt. Het gaat namelijk niet slechts om een militaire bezetting. Het plan voorziet in de totale ontvolking van Gaza-stad. Het dwingt een kleine miljoen Palestijnen te vluchten naar concentratiekampen zuidelijker in de Gazastrook. Dit is etnische zuivering.

Een eerlijke kop bij dit nieuws had iets moeten zijn als: ‘Israël zet genocide voort, kabinet akkoord met ontvolking van Gaza-stad’; ‘Israël van plan heel Gaza-stad etnisch te zuiveren’; of ‘Israël kondigt nieuwe oorlogsmisdaden aan, kabinet wil volledige ontvolking Gaza-stad’.

NOS laat cruciale informatie weg

Het kan zijn dat de kop wat ongelukkig is gekozen, maar dat het artikel zelf wel de essentiële informatie bevat. Daar is in dit geval geen sprake van.

Het artikel noemt niet één keer dat de ontvolking van Gaza-stad een oorlogsmisdaad is en werpt niet eens de vraag op hoe dit ‘plan’ zich verhoudt tot het internationaal recht.

Het artikel noemt niet één keer dat Israël al decennia oorlogsmisdaden pleegt in Palestina en zeker in de afgelopen 22 maanden op dagelijkse basis grove schendingen van het internationaal humanitair recht begaat. Het noemt niet dat Israël al sinds 1967 illegaal Palestijns gebied bezet.

De conclusie van VN-experts: ‘Israël roeit de mensen van Gaza met alle mogelijke middelen uit' 

Het artikel noemt niet één keer dat Israël genocide pleegt, dus dat Israël de intentie heeft om de Palestijnen als volk te vernietigen, niet om een militaire vijand te verslaan. Die intentie werd nog maar eens bevestigd door een rapport van VN-experts dat donderdag werd gepubliceerd. ‘Israël roeit de mensen van Gaza met alle mogelijke middelen uit’, concluderen de experts.

Door deze informatie weg te laten, normaliseert de NOS de genocide.

Israëlische propaganda

En het artikel gaat verder op deze toer. In plaats van de essentiële context te bieden, geeft het ruim baan aan wat het Israëlische kabinet zegt dat er gebeurt. De eerste zeven paragrafen, ruim de helft van het artikel, putten uit Israëlische overheidsverklaringen en –bronnen over het ontvolkingsplan.

Hierin wordt de Israëlische propaganda over zogenaamde ‘Israëlische doelen’ in de Gazastrook kritiekloos overgeschreven. Deze doelen worden gepresenteerd als redelijk en militair van aard (‘het verslaan van Hamas’). Waar ze in werkelijkheid op neer komen zijn, nogmaals, oorlogsmisdaden en genocide.

In het artikel is een kader bijgevoegd waarin Telegraaf-correspondent Ralph Dekkers de etnische zuivering en bezetting van Gaza-stad presenteert als een ‘compromis’, omdat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu eigenlijk ‘Gaza volledig wilde innemen’. Het doet voorkomen alsof alleen het innemen van de grootste stad van Gaza en het zuiveren van bijna een miljoen mensen wel meevalt. Het had per slot van rekening nog erger kunnen zijn.

Kortom, ook het kader van Dekkers is zéér misleidend en verhullend. Het is daarbij onduidelijk waarom een correspondent van een uitgesproken pro-Israëlische krant als De Telegraaf namens de NOS het woord mag doen.

Palestijnen uitgewist 

Het NOS-artikel wijdt verder een aantal paragrafen aan kritiek op het plan. Het kiest daarbij vrijwel uitsluitend voor interne Israëlische kritiek, waarbij nota bene de Israëlische stafchef van het leger wordt aangehaald. Zijn kritiek gaat uitsluitend over de mogelijk negatieve gevolgen van het ‘bezettingsplan’ voor Israël. Zo ‘vreest hij voor de levens van zijn manschappen’ en maakt hij zich ‘zorgen over de belasting’ voor het Israëlische leger.

Dit is grotesk. Het perspectief van de Palestijnen wordt weggemoffeld in dit verhaal. Kunnen uitgehongerde Palestijnen de tocht naar het zuiden wel maken? In wat voor kampen komen ze daar terecht? Is er daar leven mogelijk? Wat gebeurt er met hun inboedel, hun huizen?

Andere kritiek op het Israëlische plan komt in het NOS-artikel van families van Israëlische gevangenen in Gaza: ‘Zij vrezen dat een uitbreiding van de oorlog en de bezetting leidt tot de dood van de nog levende gijzelaars.’ Er zijn, helemaal onderaan het artikel, slechts twee korte regels ingeruimd voor Palestijnen, waarin Hamas het plan bekritiseert.

De gevolgen voor Palestijnen van dit ‘plan’ zouden centraal moeten staan in elke berichtgeving erover. In plaats daarvan worden ze weggelaten. In feite doet het artikel hiermee op papier wat Israël op de grond doet: het wist Palestijns bestaan uit.

En dat is precies waarom zoveel mensen de westerse media, en de NOS in het bijzonder, als medeplichtig zien aan genocide.