Minister Verhagen moet
Israƫl pas privileges in
EU-verband geven als
het ernst maakt met het
respecteren van de
mensenrechten, menen
Dries van Agt e.a.
Cher Maxime,
U bent onlangs opbe-
zoekgeweest inIsraƫl,
de derde keeral in uw
nog korte ambtsperio-
de. Deze reis had mede ten doel, zo
hadu ineen toespraakaangekon-
digd, de uitstekende relatie tussen
Israƫl enNederland tebekrachti-
gen. Uw vorige reis had al in het te-
ken gestaan van uw voornemen de
bilaterale relatie metIsraƫl te ver-
diepen en te verbreden.
Uw recente bezoekvondplaats
op een historisch belangrijk mo-
ment voor de relatie tussen de EU
en Israƫl. De EUstaat immersop
hetpunt debetrekkingen metIs-
raƫl significantuit tebreidenmet
name op economisch, weten-
schappelijk en cultureel terrein.
Hierdoor krijgt Israƫl aanmerkelij-
ke voordelen erbij, bovenop de
omvangrijke voordelendie Israƫl
al in het verleden zijn toegekend.
Wij vragen ons af welke voor-
waardenaan dezenieuwevoorde-
len verbonden zijn. Het EU-Israƫl
Actieplan, in2004 totstand geko-
men onder Nederlands EU-voorzit-
terschap, bepaalde dat vooruit-
gangin derelatie afhankelijkzou
zijnvande matevaneerbiediging
van gedeelde waarden, waartoe
ook demensenrechten behoren.
In de EU-voortgangsrapportage
over Israƫl, een document dat u on-
langs naar de Tweede Kamer stuur -
de, wordt echter geconstateerd
dat in de dialoog met IsraĆ«l ‘weinig
concrete vooruitgang’ geboekt
kon worden met betrekking tot be-
langrijke mensenrechtenkwes-
ties. Hoe kan het dan toch dat, met
uwvolle steun, weeradditionele
voordelen aan Israƫlgaan worden
gegeven, zonder datdaar aanwijs-
bare resultaten in Israƫls mensen-
rechtenbeleid tegenover staan?
In uwmensenrechtennota Naar
eenmenswaardig bestaanvan no-
vember 2007 hebt u belangrijke
conclusies getrokken. ‘Juist nu’,
schreef u, ‘moeten we een extra in-
spanning leveren om te zorgen dat
mensenrechten bovenaan de poli-
tieke agenda blijven staan. En juist
nu moeten we er extra goed op toe-
zien dat het niet bij mooie voorne-
mens blijft, maar dat woorden
daadwerkelijk worden omgezet in
daden.’
Juist nuhebt ueen uitgelezen
kans diewoorden omte zettenin
daden. Begin dit jaar heeft de Israƫ-
lischeregering eengedetailleerd
voorstel naar de EUgezonden,
erop gericht een‘significante Is-
raĆ«lische betrokkenheid’bijde EU
te creƫren op negen terreinen,
meldde de Jerusalem Postin februa-
ri. In delopende onderhandelin-
gen is Israƫl dus de vragende par-
tij. Datbiedt deEU –IsraĆ«ls groot-
stehandelspartner – alle ruimte
scherpe voorwaarden te stellen.
Dievoorwaarden zijnhardno-
dig. Telkens weer verschijnen er
rapporten van Israƫlische en ande-
re mensenrechtenorganisaties
waarin wordt aangetoond dat Is-
raƫl ernstig tekort blijft schieten in
heteerbiedigen vanmensenrech-
ten enin hetnaleven vanhet hu-
manitairoorlogsrecht. ZogaatIs-
raƫl bijna wekelijksdoor met het
uitvaardigen vanbesluiten tothet
bouwen van –volgens het interna-
tionale rechtverboden –vestigin -
genvaneigen burgersinbezette
gebieden. Niet alleenbepalingen
vaninternationaal recht worden
daarmee terzijde geschoven, maar
hetis ookonverenigbaar met een
aantal afspraken en akkoorden, tot
het Annapolis-akkoord aan toe.
Is dit nu de tijd om Israƫl te belo-
nenmet nieuwegeschenkendoor
de relatie met de EU nog profijtelij-
ker te maken dan zij reeds is? Is het
niet ongerijmd het onrechtmatige
gedrag vanIsraƫl alduste honore-
ren? Daaromroepen wij uop tij-
dens de aanstaande EU-Israƫl Asso-
ciatieraadvan16 junieenkrachtig
pleidooi tehouden voorpolitieke
conditionaliteit, dus het koppelen
van de toekenning van (extra)
voordelen voor Israƫl aan respecte-
ring van mensenrechten.
Hoe de uitkomst van het EU-be-
raadoveruitbreiding vanderela-
tie met Israƫl straks ook moge wor-
den, inieder gevalkunt uduidelij-
ke voorwaarden stellen aan een
verbreding en verdiepingvan de
bilateralerelatie. Nogdezemaand
komendrie Israƫlischedirecteu-
ren-generaal naar DenHaagom
hierover grondig overlegte voe-
ren. Daarbij zouNederland duide-
lijk moeten uitspreken dat meer
privileges voor Israƫl slechts kun-
nenworden gegevenindiendat
land ernst maakt met het respecte-
ren van demensenrechten en de
naleving vanhet humanitairoor-
logsrecht. Dit houdtonder andere
in dat hetbouwen van nederzet-
tingeninbezet gebied, metinbe-
grip van Oost-Jeruzalem, dadelijk
en helemaal wordt stopgezet.
Het baart u zorgen, zo laat u her-
haaldelijk blijken, dat Israƫl in in-
ternationale fora onevenwichtige
kritiek ten deel valt. Hiermee zult u
wel niet bedoelen dat de critici
overdrijven, met andere woorden
dathet optredenvan Israƫlnogal
meevalt. Veeleer zult u het oneven-
wichtig vinden dat andere staten,
die zichook enzelfs nogerger aan
het internationale recht vergrij-
pen, minder aan kritiek blootstaan
dan Israƫl.In dat laatste hebtu ge-
lijk. Maarhieruit volgtdat diean-
derestaten harderbejegendbeho-
ren teworden, nietdat wein zich-
zelf gerechtvaardigde kritiek op Is-
raƫl zouden moetenmatigen of
verzwijgen. Nog onredelijkerzou
het zijn nu aanIsraƫl nieuwe gun-
sten en privileges te verlenen ter
compensatie vande naaruw oor-
deelovertrokken kritiekdieIsraƫl
in de wereld te verduren heeft.
Detijdis nugekomendedaad
bij hetwoord tevoegen. Derelatie
met Israƫl is de lakmoesproef voor
uw mensenrechtenstrategie. Want
zoals EleanorRoosevelt, diein uw
nota wordt geciteerd, al zei: ‘Het
terrein van mensenrechten leent
zich niet voorcompromissen over
fundamentele beginselen.’
Dries van Agt was van 1977-1982
m i n i s t e r- p r e s i d e n t .
Frans Andriessen is oud-minister
van Financiƫn.
Hans van den Broek is oud-minis-
ter van Buitenlandse Zaken.
Is dit nu de tijd om Israƫl
te belonen met nieuwe
geschenken?


