Suiker en Slaven

Tot 19 februari 2006 is er in het Amsterdams Historisch Museum aan de Kalverstraat een betrekkelijk kleine maar toch interessante tentoonstelling te zien over suiker, met name de handel erin en alles dat daarmee te maken had, van het veroveren van delen van de derde wereld totaan de slavenhandel. Dankzij de koloniale rijkdommen kon men in het vaderland zelf allerlei infrastructurele projecten financieren die de basis legden van de huidige welvaartsstaat. De tentoonstellingmakers laten aan de hand van documenten, illustraties en voorwerpen zien hoe na 1700 Amsterdam de grootste suikerleverancier van Noordwest-Europa werd en hoe de West-Indische Compagnie na de oprichting in 1621 'aanvankelijk meer een oorlogsmachine was dan een handelsonderneming.' De Nederlanders vochten tegen de Spanjaarden en Portugezen om het monopolie op de grondstoffen, waaronder suiker. Tegelijkertijd keerde de kunstenaar Jan Luyken zich in christelijke zedenpreken tegen zoete, aardse verleidingen. 'Wie daarmee zijn geluk en zaligheid zocht was op een dwaalweg, ver van "het goddelijk zoet" dat de ware gelovigen wacht.' Het heeft weinig geholpen, want hoe calvinistisch de Nederlanders ook mochten zijn, onweerstaanbaar waren de verlokkingen van het zoet en de rijkdom die dat opbracht. 'Aangelokt door de profijtelijke suikermarkt gaven de Nederlanders (zelfs) hun aanvankelijke bedenkingen tegen de slavernij op,' zo is in een van de zalen te lezen. Bij de ingang kunt u een publicatie kopen, getiteld 'Suiker,' met informatie in het Nederlands en Engels over de tentoonstelling. Het is summier, ik had het in een kwartier uit, maar het geeft toch een beeld van de suikerhandel die voor Nederland en voor miljoenen slaven en hun nakomelingen zo belangrijk is geweest. Van de cassiere begreep ik dat de medewerkers van het museum graag een omvangrijkere catalogus hadden willen uitgeven, maar dat het geld domweg op was.