Doorgaan naar hoofdcontent

Dé Dodenherdenking heeft nooit bestaan


Dé Dodenherdenking heeft nooit bestaan

Ilse Raaijmakers Historicus De geschiedenis van de Dodenherdenking is woelig. En stevige discussies zoals nu horen erbij, zegt historicus Ilse Raaijmakers. „Ik ben niet voor escalatie, maar de storm hoort echt bij de stilte.” 
Je kon erop wachten, zegt historicus Ilse Raaijmakers. Het debat over de Nederlandse koloniale geschiedenis zoals dat nu een paar jaar woedt, heeft de Dodenherdenking bereikt. Twee weken geleden kondigde een actiegroep op Facebook aan dat ze op 4 mei een ‘lawaaiprotest’ wilde houden tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam. Donderdagmiddag gaf de rechtbank in Amsterdam de gemeente, die de actie verbood, gelijk: er mag geen lawaai worden gemaakt door de actiegroep.
De actiegroep vindt de huidige herdenking „racistisch”, omdat er alleen zou worden stilgestaan bij de „22.000 witte slachtoffers” die tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen en niet „de vier miljoen doden door oorlogsgeweld in Nederlands-Indië”. Raaijmakers: „De Dodenherdenking is altijd een spiegel van het tijdsgewricht geweest. Dus het is logisch dat nu de vraag wordt gesteld: herdenken we op 4 mei ook de slachtoffers van de Nederlandse dekolonisatieoorlog?”
Van Raaijmakers’ hand verscheen vorige maand De stilte en de storm: 4 en 5 mei sinds 1945, de handelseditie van het proefschrift waarop ze in 2014 promoveerde. Ze beschrijft in het boek de bijzonder woelige geschiedenis van het herdenken van de doden en het vieren van het eind van de Tweede Wereldoorlog, ieder jaar op 4 en 5 mei. Haar belangrijkste conclusie: dé Dodenherdenking heeft nooit bestaan. Elk decennium kende zijn eigen brandpunten – en de discussies waren soms net zo fel als nu. „De ophef rondom het mogelijke lawaaiprotest deed me denken aan de Dodenherdenking van 1970. Toen kondigden actievoerders aan een krans op de Dam te willen leggen voor de homoseksuele slachtoffers van de nazi’s. Het organiserend comité zag dat niet zitten, maar de demonstranten stormden toch het podium op met hun krans. Ze werden toen verwijderd – en dat ging er niet zachtaardig aan toe.”
Zegt u daarmee dat zo’n lawaaiprotest – dat door de burgemeester verboden is – past binnen de Nederlandse herdenkingscultuur?
„Ik ben niet voor escalatie, maar de storm hoort echt bij de stilte. Mijn boek heeft niet voor niets die titel. Ik pleit er niet voor de twee minuten stilte te doorbreken, maar ik snap wel dat mensen actie willen voeren. Zij hebben ervoor gekozen dat op deze manier aan te kondigen. Bij lokale Dodenherdenkingen is in het verleden overigens al vaker de openbare orde verstoord.”
De roep om een bredere herdenking is opvallend, omdat de laatste jaren juist de klacht was dat de Dodenherdenking over te veel slachtoffers ging, en te weinig over de Tweede Wereldoorlog.
„Dat klopt. Uzelf heeft dat bijvoorbeeld geschreven in een opiniestuk in uw krant. Maar ook historici als Jolanda Withuis en David Barnouw pleitten voor een ‘zuivere’ herdenking van de Tweede Wereldoorlog. In mijn boek ga ik de discussie met hen aan, want zij willen terug naar een soort Dodenherdenking die eigenlijk nooit bestaan heeft.
„De Dodenherdenking is altijd aan verandering onderhevig geweest. Vlak na de oorlog ging het vooral om gestorven soldaten en verzetsstrijders, maar in de jaren zestig kwam daar de aandacht voor de slachtoffers van de Holocaust bij. In de jaren tachtig lag de nadruk op de verbinding die werd gemaakt met eigentijds racisme en het waarschuwen voor vreemdelingenhaat. Als je bijvoorbeeld leest wat premier Ruud Lubbers daar indertijd over zei, dan zou dat nu als zeer links worden bestempeld.”
Wat vindt u van de pogingen om Nederlanders met een migratieachtergrond te betrekken bij 4 en 5 mei?
„Dat is ook een fenomeen dat al decennia aan de gang is. In de jaren tachtig werden Turkse en Surinaamse bandjes het podium op getrokken bij Bevrijdingsfestivals. De laatste jaren wordt meer de nadruk gelegd op de oorlogservaringen zoals die in diverse herkomstlanden worden beleefd. Ik denk dat dat goed is, want kijk eens om je heen tijdens een bijeenkomst op 4 mei: dan zie je toch vooral witte, hoogopgeleide mensen.
Is dat erg?
„Ik denk het wel. De maatschappij heeft behoefte aan symbolische momenten die we samen beleven. Veel Nederlanders zitten opgesloten in hun eigen bubbel. Juist aan zo’n belangrijk moment als 4 mei moeten zo veel mogelijk mensen deelnemen.”
Ook mensen die vinden dat de slachtoffers van Nederlands geweld in Nederlands-Indië een plek verdienen tijdens de Dodenherdenking?
„Ja, dat vind ik wel. Nu de overheid zelf een groot wetenschappelijk onderzoek heeft gelast naar dat geweld, vind ik het goed en logisch dat we die discussie met elkaar in Nederland aangaan. Dat is een logische stap in de ontwikkeling van de Dodenherdenking.
Wat zegt het over het belang van 4 en 5 mei dat over die dagen nu al zeventig jaar wordt gediscussieerd?
„Het betekent dat de herdenking van de oorlog cruciaal is voor het beeld dat Nederlanders van onze nationale identiteit hebben. De oorlog is wat dat betreft van veel groter belang dan de Opstand in de zestiende eeuw of het ontstaan van het koninkrijk tweehonderd jaar geleden. Als daaraan aandacht wordt besteed, komt dat van bovenaf. Daarom leven die gebeurtenissen niet echt. Dodenherdenking, en in mindere mate Bevrijdingsdag, zijn altijd van onderaf vormgegeven, door de Nederlanders zelf. Ook als de laatste ooggetuige van de oorlog er niet meer is, zullen 4 en 5 mei daarom belangrijke data blijven.” 
Ilse Raaijmakers: De stilte en de storm: 4 en 5 mei sinds 1945. Amsterdam University Press, 316 blz. € 19,99




Reacties

  1. Westerse Beschaving......
    De dodenherdenking,hoewel voor individuen waardevol, als 'nationaal' gebeuren een potsierlijk vertoning van ultieme hypocrisie, wetende dat na de 2e wereldoorlog tot de dag van vandaag door m.n. onze 'bevrijders' en met ons aller instemming meer dan 100 miljoen kinderen,ouderen,vrouwen en mannen zijn vermoord in de vele verre landen waar wij niet om geven..........100den miljoenen meer voor hun leven lichamelijk en/of psychisch invalide ,niet meer in staat een normaal leven te lijden.......Als je je indenk wat voor 'n omvang de misdaden tegen de mensheid hebben die de VS de laatste 70 jaar hebben gepleegd, en met onze 'steun' ........

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. DAAR had deze klaarblijkelijke onnozele, kleinburgerlijke dame het over moeten hebben had ze enige intelligentie ontwikkeld, in plaats daarvan komt ze met onzin-opmerkingen als "De maatschappij heeft behoefte aan symbolische momenten die we samen beleven. "................intussen elders........

      Verwijderen
  2. 'Het debat over de Nederlandse koloniale geschiedenis'

    Dat is niet reden waarom ik 4 mei al een aantal jaar stilletjes aan me voorbij laat gaan

    Het is vanwege het afwezig zijn van het debat (in het 4/5 mei comité) over de huidige Nederlandse koloniale overheersing, uitgevoerd samen met 'onze' westerse partners in Syrakistan. Mij te hypocriet.

    Ook staat het me tegen dat NL terreurslachtoffers worden herdacht, alsof zij gevallen zijn voor 'onze' vrede en democratie.

    Terreur waar NL slachtoffers zijn gevallen komen voort uit 'onze' expansiedrift en wil om andere landen 'onze' wil op te leggen, wat leidt tot Blowback, zoals hier is beschreven

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. http://degrijzeduif.blogspot.nl/2015/12/over-terrorisme.html?m=1

      Verwijderen

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Geert Mak Pleit Nu Voor Vriendschap met Rusland

Ik kwam zojuist mijn oude vriend, de bestseller-auteur en mainstream-opiniemaker Geert Mak in de regen op straat tegen. Na elkaar te hebben begroet, vertelde Geert mij dat hij van oordeel is dat Europa zo snel mogelijk met Rusland om de tafel moet gaan zitten, om de opgelopen spanningen te deëscaleren. De VS heeft heel andere belangen dan 'wij,' aldus Mak, die benadrukte dat de macht van 'onze' Atlantische bondgenoot ingrijpend aan het afnemen is. Kortom, ik hoorde wat ikzelf al enige jaren op mijn weblog schrijf. Opvallend hoe een Nederlandse opiniemaker binnen zo'n betrekkelijk korte tijd zo wezenlijk van oordeel kan veranderen.  Immers, Mak’s gevaarlijke anti-Rusland hetze was een treffend voorbeeld van zijn opportunisme. Mei 2014 beweerde op de Hilversumse televisie de zogeheten ‘chroniqueur van Amsterdam, Nederland, Europa en de VS,’ dat er sprake was van een 'Russische gevaar,’ aangezien ‘meneer Poetin’ aan ‘landjepik’ deed en dat de Russische president d…

America Has Been at War 93% of the Time Since 1776

America Has Been at War 93% of the Time – 222 out of 239 Years – Since 1776 By Washington's Blog Global Research, December 26, 2017 Washington's Blog 20 February 2015 Region:  Theme: 

Native American Rape Survivors

A sign marks the entrance to White Earth Indian Reservation in Mahnomen County, Minn. (J. Stephen Conn / CC 2.0) WHITE EARTH RESERVATION, Minn.—Candice (not her real name) awoke with a start. Someone was pulling down her sweatpants. It was a male friend. “Stop!” she shouted. He kept groping her. She kicked him and he fell off the bed. She dashed out of the bedroom, tripping and tumbling down the stairs. Gripped with fear, she heard his footsteps behind her in the dark and forced herself to stand upright as she staggered out to the porch. Candice was still intoxicated. She got into her car and drove into a ditch. A white police officer pulled up. She struggled to hold back tears as she told him about the attempted rape. All the officer saw was a drunk and disorderly Native American woman. He dismissed Candice’s report of sexual assault as a lie she had made up to avoid getting a DUI. He did not take her to the hospital for a forensic exam. The sexual assault was not recorded in his pol…